مبانی نظری که در فصل دوم پایان نامه است راهنمای اساسی برای درک عمیق تحقیقات در هر حوزهای است. مفهوم مبانی نظری از اساسی و پایهایترین مفاهیم در هر زمینه تحقیقاتی است تا پژوهشگر رویدادها و پدیدهها را به شیوهای منطقی، درست، طبقهبندی شده و سیستماتیک تحلیل کند.
در این مقاله جامع از سایت پایان باما، میخواهیم به بررسی معنا و اهمیت مبانی نظری و نقش مهم آن در پژوهش های مختلف بپردازیم.
مبانی نظری چیست؟
میتوان گفت مبانی نظری پایهها، اصول و رکنهای اساسی تحقیقات انجام شده و در حال انجام در هر حوزه مطالعاتی میباشند. حال این اصول و مفاهیم چه کمکی به ما میکنند؟ باعث میشود چارچوب یا قاعدهای را به پژوهشگر ارائه دهد که پژوهشها را به سمت فهم دقیقتر و بهتر، تجزیه و تحلیل یا تفسیر مناسبتر از موضوع پیش ببرد. (لازم به ذکر است که شما عزیزان میتوانید نمونه ای از مبانی نظری تحقیق یا نمونه ادبیات پایان نامه و یا حتی فصل دوم پایان نامه را در همین بخش برای تمامی رشتهها مشاهده و مطالعه نمایید).
ما در این فرصت نیز با شما هستیم تا مبانی نظری در پايان نامه را بررسی کنیم و برای پیدا کردن جواب این سؤال که «مبانی نظری يعنی چه»، نکات زیادی را با هم مرور کنیم. برای ورود به بحث در نظر داشته باشید که ما این بخش از پایان نامه را برای *روشنگری مفاهیم* در نظر میگیریم.
با استفاده از ساختار مبانی نظری در پایان نامه است که میتوانیم در بدنه پایان نامه، مفاهیم اصلی و بنیادی را بررسی کرده و با تکیه بر جامعه آماری منتخب، توصیف و تشریح مفاهیم را در یک چارچوب علمی پیش ببریم.
مبانی نظری در پایان نامه
تعریف مبانی نظری
در یک تعریف اجمالی میتوانیم بگوییم که مبانی نظری همان مجموعه نظریههایی است که به هم مرتبط هستند و با موضوع پایاننامه ما هم رابطه مستقیم دارند. آنها را باید به ترتیب روند تکاملشان معرفی کنیم. همچنین برای روشن شدن مفاهیم مورد نظر، باید متغیرهای تحقیق را به خوبی مشخص کرده و با تکیه بر دیگر آثار معتبر (پیشینه پژوهش) آنها را تبیین کنیم.
همه ما میدانیم که پایان نامه ساختاری مشخص دارد و باید به چند فصل تقسیم شود. هر یک از این بخشها هدفی مشخصی را دنبال میکنند و نکات خاص نگارشی خود را دارند. در این میان، فصل دوم پایان نامههای ما با مبانی نظری و ادبیات پایان نامه و پیشینه تحقیق گره خورده است و معمولا بخش بیشتری را به خود اختصاص میدهد. همچنین به عنوان یک گزینه آسان از آن یاد میشود. زیرا به ظاهر نوشتن آن کار آسانی است. اما در روند تدوین پایان نامه، متوجه میشویم که یکی از چالش برانگیزترین بخشها را در پیش رو داریم. ضمن اینکه میتوان فصل دوم را با عناوین زیر هم در نظر گرفت.
بررسی مبانی تحقیق
بررسی مبانی نظری پژوهش
بررسی ادبیات موضوع
بررسی مبانی نظری تحقیق
با استفاده از منابعی که قبلا تأیید و تصویب شدهاند میتوانیم فصل دوم پایان نامه را به بهترین نحو ممکن بنویسیم. در واقع توصیه میشود که مبانی نظری و ادبیات پایان نامه و پیشینه پژوهش مربوط به موضوع خود را که قبلا پژوهشگران دیگری بر روی آن موضوع کار کرده اند را بررسی کنید. برای دسترسی به مبانی نظری، فصل دوم پایان نامه، ادبیات پایان نامه و پیشینههای معتبر تحقیق، می توانید در همین بخش به تمامی موارد گفته شده دسترسی کامل پیدا کنید.
ساختار مبانی نظری
در تمامی پژوهش ها اعم از پایان نامه، مقاله و… مبانی نظری به شکل جامع و کاملی مطرح میشود. و در ادامه متغیرها، مفهوم ها، شاخصهای مد نظر و تعاریف در راستای تشکیل چارچوب نظری استخراج و نوشته میشوند. اما در مقالات طرح مبانی نظری به شکل کوتاهتر و مختصرتر انجام میشود و در آن مهمترین بخش مبانی هم به صورت خلاصه بیان میشود .
طریقه نوشتن مبانی نظری در پایان نامه
ادبیات پایان نامه كارشناسی ارشد یا همان مبانی نظری باید رسمی و البته علمی باشد. از این رو مهم است که بتوانیم از ابتدا آن را رعایت کرده و ادبیات تحقیق را به خوبی پایه گذاری کنیم. برای نوشتن فصل دوم پایان نامه، نکات زیادی وجود دارد که نباید به آنها بی توجهی کنیم. اجازه دهید بررسی این موارد را با نگاه به دو اشتباه رایج شروع کنیم.
اشتباه اول
توصیه میکنیم به راحتی از پایگاههای اطلاعاتی که خودتان به دست آوردهاید، استفاده کنید. با این روش میتوانید جدیدترین و همچنین به روزترین موضوعات را پیدا کرده و روند سادهتری در نظر بگیرید(یعنی تهیه مبانی نظری از سال های قبل و استفاده درست از آن) .بسیاری از افراد برای تسهیل روند نگارش مبانی نظری و دستیابی به یک ادبیات پایان نامه مناسب، پایههای کار خود را روی دوش پایان نامههای قبلی قرار میدهند. در اصل این افراد به نوشتههای دیگران تکیه میکنند و سعی دارند با الگوبرداری کار خود را پیش ببرند.
اشتباه دوم
برای ارسال نوشتهها به استاد عجله نکنید. عجله باعث میشود بی توجه باشید و علاوه بر هدر دادن وقت خودتان، استاد راهنما را هم به زحمت بیندازید. به همین دلیل پیشنهاد میشود فصل دوم پایان نامه را حداقل 3 بار، بنویسید.
مراحل انتخاب مبانی نظری
پس از اینکه توانستید بر دو اشتباه رایج بالا مسلط شوید، روند زیر را در نظر بگیرید تا نگارش مبانی نظری برای شما آسان شود.
نظریههای مختلف را بررسی کنید
نقد نظریهها را در نظر بگیرید
جوانب تئوری آن را بسنجید
صاحبنظران اصلی این رویکرد را بشناسید
تاریخچه رویکرد مد نظر خود را به خوبی بررسی کنید
نوع نظریهای که میخواهید مبنایی پژوهش شما باشد را انتخاب کنید
متغیرهای مختلف تحقیق را از دیدگاه صاحبنظران بررسی کنید
تعاریف را مجددا ارزیابی کرده و مشخص کنید با متغیرهای شما چه ارتباطی دارند
مبانی نظری و همچنین ادبیات پایان نامه را به صورت یکپارچه جمع بندی کنید
چرا از مبانی نظری استفاده می کنیم؟
بنیان یک تحقیق و پژوهش پاسخ دادن به سوالات یا آزمون نمودن فرضیههایی است که در بیان مسئله مورد مطالعه بیان شده است. می توان گفت که قطعا این موضوع پژوهش اولین و تنها پژوهش دراین موضوع و زمینه خاص نیست و می توان گفت به احتمال زیاد پژوهشگران دیگری بوده و هستند که به مسئله ای مثل مسئله شما یا حتی شبیه به مسئله شما پرداخته باشند.
میتوان گفت که مبانی نظری یک چارچوب بیس و پایهای است که تمام موضوعات پژوهش شما در آن وجود دارد و درباره این موضوعات به گفتگو و تعاریف پرداخته اید توجه داشته باشید که این تعاریف از نظریات و مطالعههای دانشمندان قبلی میباشد. زمانی که محقق به اول شکل گیری هر موضوع برسد باعث می شود موضوع را بهتر بشناسد.
حال شناختن این موضوع چهکمکی به پژوهشگر میکند؟ باعث میشود سرعت کار در پژوهش بالارفته و زمانی که با موضوعی که شناخت ندارد مواجه شود به پژوهشگر کمک میکند تا به اصل موضوع پژوهش برسد و بتواند تشخیص درست یا غلط بودن را بدهد.
میتوان به جرئت گفت که مبانی نظری برای هدایت پژوهش بسیار اهمیت دارد . پس شما باید در مبانی نظری به دنبال نظریهها، مفهومهای اساسی و اصلی، استدلالها و نتیجهگیری و … باشید که همینها پایه تحقیق شما را تشکیل می دهند. زمانی این پیشبینی های شما میتواند درست باشد که برگرفته از نظریه باشد. پس مبانی نظری می تواند به شگل گرفتن تعاریف و مفهوم ها، شکلگیری چارچوب نظری و تعاریف متغیرها انجام شود .
سه گام اصلی پیش روی ما در فصل دوم پایان نامه
همانطور که پایان نامه به بخشهای مختلف تقسیم میشود، فصلهای متفاوت آن نیز زیرمجموعههای خاص خود را دارند. از این رو مهم است بتوانیم مبانی نظری در فصل دوم پایان نامه را به خوبی بخشبندی کرده و گام به گام پیش برویم.
ما باید این بخش را با جستجو و معرفی کلیدواژههای اصلی شروع کنیم.
پس از آن مهمترین تئوریها و مدلهای ارائه شده را به صورت اجمالی تشریح کنیم.
مبانی مورد نظر خود را به روش فیشنویسی و در یک فایل استاندارد که قابلیت فراخوانی راحتی دارد (مثلا فایل ورد)، تعریف کنید.
در قدم بعدی مهم است مطالب را به دستههای اصلی و فرعی تقسیم کنید. همچنین میان این دو گروه ارتباطات معنایی پیدا کنید. برای نمونه میتوانید از مطالب اصلی به فرعیها ارجاع دهید. البته مباحث اصلی هم باید با همدیگر رابطهای منطقی داشته باشند. شمارهگذاری جداول و نمودارها میتوانند این مرحله را برای شما ساده سازی کنند. این روند برای تسهیل درک مبانی نظری و ادبیات پایان نامه و همچنین اشراف بر موضوع و فلسفه فکری پژوهش، بسیار کارآمد است.
مبانی جمعآوری شده را از زبان خودتان روایت کنید. شما به عنوان یک پژوهشگر، باید بتوانید با مباحث به صورت جداول و یا شکلها همه مفاهیم را به مخاطب بازگو کنید. در این مرحله نیاز است از خلاقیت خودتان نهایت استفاده را ببرید.
نکته مهم در خرید فصل دوم پایان نامه
ما نمیتوانیم در مورد آینده صحبت کنیم مگر اینکه از گذشته درس گرفته باشیم ، مثلا خیلی وقت ها در زندگیمان، در کسب کارمان، در روابطمان اتفاقاتی میافتد که ما اگر در گذشته درس نگرفته باشیم ، احتمالا به تکرار گذشته محکوم هستیم که دوباره اشتباهاتمان تکرار شود، پس ما باید از گذشته درس بگیریم برای اینکه در آینده موفق باشیم، در پایان نامه هم به همین صورت است شما برای انجام یک پایان نامه قوی و با کیفیت باید اول بررسی کنید و مشاهده کنید که در گذشته نویسندگان قبلی چه کارهایی انجام دادند و بعد از آنها درس بگیرید برای اینکه در آینده پیشرفت کنید و نوآوری های جدیدی را ارائه کنید ، پس ما نمیتوانیم از گذشته درس نگیریم و از آن چشم پوشی کنیم چون در حقیقت اشتباهات ما تکرار میشود و این اصلا چیز خوبی نیست!
اهمیت انتخاب مبانی نظری مشخص
برای بررسی این مورد باید به اساس هر پژوهش توجه کنیم. زیرا میخواهیم با پاسخ به سؤالات مهم یا آزمایش فرضیاتی که حول محور یک موضوع قرار دارند، مطالعهای را به ثمر برسانیم. البته که تحقیق ما اولین و همچنین تنها پژوهش انجام شده روی آن موضوع خاص نیست. به همین دلیل مهم است که نظریات دیگر پژوهشگران و یا همان پیشینه تحقیق را به خوبی بررسی کنیم و البته از آن در متن پژوهش یاد کنیم.
در انتهای این روند به همان مبانی رسیدهایم که قرار است تحقیق ما بر آن استوار شود. قدم گذاشتن در چنین مسیر به ما کمک میکند تا سرچشمههای یک نظریه را پیدا کنیم و به تدریج با تغییرات آن همراه شویم. در نتیجه سرعت عمل بالایی داریم و میتوانیم مشخص کنیم به کدام گزاره از موضوع اصلی تسلط کامل نداریم.
پیروی از این الگو باعث میشود تا نقشه راه کاربردی را در اختیار داشته باشیم. همچنین پایههای مفهومی را برای هدایت تحقیق خود طرح ریزی کردهایم. این پایهها همان مفاهیم اصلی، نتیجهگیریها، نظریات، استدلالها و مواردی از این دست هستند که در کنار مبانی نظری، ادبیات پایان نامه را هم مشخص میکنند. ما با استفاده از همین ستونهای استوار در تحقیق میتوانیم، آینده آن نظریه را پیش بینی کرده و پژوهشهای قیاسی یا فرضیه آزمایشی را ارائه کنیم.
این پیشبینیها زمانی کاربردی هستند که به خوبی مورد بررسی قرار گرفته باشند. در واقع ما با مهم دانستن مبانی فکری تحقیق، چارچوب نظری را پایه گذاری کردهایم تا تعریف مفهومها و متغیرها هم آسان شود.
معرفی سه راهکار اختصاصی و اساسی
گفتیم که یکی از مولفههای مهم برای تدوین این بخش، بررسی نظریات و تئوریهای موجود در باب موضوع پژوهش است. همچنین با نقد نظریهها و تئوریها میتوانیم روند پیش روی خودمان را مشخصتر کنیم. در این مرحله پژوهشگر، وظیفه دارد تئوریهای موجود در مورد موضوع انتخابی را نقد و تحلیل کند. از دل این نقد و بررسیها است که تئوریهای معتبر و البته قوی شناسایی میشوند.
همچنین گام مهم بعدی، مشخص کردن نوع نظریه پژوهش است. پژوهشگر باید به طور دقیق مشخص کند نظریه استنادی او چه زیرمجموعههایی دارد و چطور با دیگر تئوریهای موجود در حیطه موضوع پژوهش، هماهنگ میشود. توجه داشته باشید که پژوهشگران میتواند به یکی از روشهای زیر نظریه مبنایی خودشان را انتخاب کند:
1. تئوری مادر
در این متد، پژوهشگر تنها یک تئوری را انتخاب میکند و آن را به عنوان زیربنای پژوهش خود معرفی خواهد کرد. این روش انتخاب مباني نظري، روند دستیابی به ادبيات پايان نامه را آسان میکند و میتواند ارتباط مؤثری میان متغیرهای پژوهش برقرار کند.
2. چندین تئوری خرد
در این روش هم پژوهشگران برای بررسی رابطه میان متغیرهای پژوهش، از چندین تئوری خرد استفاده میکنند. این تئوریها در حداقل شرایط باید بتوانند با یک متغیر ارتباط مستقیم برقرار کنند.
3. تئوری ترکیبی
در نهایت پژوهشگر برای تبیین روابط بین همه متغیرها، از ترکیب دو روش فوق استفاده میکند. به این معنی یک تئوری مادر را به همراه چندین تئوری خرد در نظر میگیرد.
مزیت های استفاده از یک مبانی نظری مشخص
ما نمیتوانیم در مورد آینده صحبت کنیم، مگر زمانی که از گذشته درس گرفته باشیم. بیشتر وقتهای در زندگی شخصی خودمان گذشته را رها میکنیم و فارغ از آزمون و خطاها، باز اشتباهی تکراری را انجام میدهیم. در چنین وضعیتی به محکوم به تکرار گذشته شدهایم. اما استفاده از تجربیات، این حکم را باطل میکند. همین امر یکی از مزیتهای توجه به نمونه مبانی نظری پایان نامه است، اما زمانی که پیشینه تحقیق را به خوبی بررسی کردهایم.
یک پایان نامه قوی و با کیفیت، حتما به نظرات و تئوریهای قبل از خود، نگاهی جامع دارد. پژوهشگر از آزمون و خطاهای نویسندگان قبل خودش استفاده میکند تا بتوانید پیشبینیهای بهتری را برای آینده در نظر بگیرد. در چنین موقعیتی اشتباهات قبلی تکرار نمیشوند و اتفاقا راه برای پژوهشهای بهتر در آینده باز میشود. تیم پایان باما این امکان را برای شما عزیزان فراهم کرده است که تقریبا در 1800 فایل مبانی نظری، فصل دوم پایان نامه و پیشینه پژوهش را خدمتتان ارائه دهد. امید است که با استفاده فایل های ما بتوانید بهترین نتایج را در تحقیقات خود ارائه دهید.
وظایف چارچوب نظری قوی
در راستای اهمیت انتخاب مبانی نظری و همچنین پیدا کردن ادبیات پایان نامه به صورت تخصصی، ویلیام داروس، محقق و استاد فلسفه آرژانتین نیز اذعان دارد که: «در هر پژوهش با ارزشی، باید یک چارچوب نظری یا بنیادی وجود داشته باشد که وظایف متعددی را برآورده میکند». با استناد به حرفهای ایشان، وظایف یک چارچوب نظری قوی به شرح زیر هستند.
· توصیف مشکلات موجود در تحقیق را ممکن میکند
ما همیشه با تئوریهایی مواجه میشویم که نتوانستهاند مشکلی را در گذشته حل کنند. در نتیجه برای تولید نظریههای جدید در همان حیطه دست به کار میشویم. نکته اینجا است که ما هم محدودیتهایی داریم و با استفاده از چارچوب مشخص پژوهش خود میتوانیم این چالشها را برای آیندگان شرح دهیم.
· درک واقعیتها یا چیستی پدیدهها را آسان میکنید
یک شالوده نظری، باید سازماندهی واقعیتها یا مفاهیم تحقیق را هدایت کرده و روند بررسی فاکتورهای اصلی را تسهیل کند. به خاطر داشته باشید ممکن است واقعیتی که در یک تئوری مورد نظر است، در تئوری دیگر رد شود.
· یک محور تلفیقی از کل فرایند را به وجود میآورد
بدون وجود مباني نظري و پیدا کردن یک ادبيات پايان نامه تخصصی، مسئله تحقیق ما نه منطقی است و نه میتواند امکان سنجش فرضیهها را فراهم کند.
· ابزاری اساسی برای تحلیل مشکلات است
برای حل یک مسئله باید بتوانیم قطعات جداگانه (انتزاع) را به صورت یک کل منسجم در نظر بگیریم. استفاده از یک چارچوب نظری به ما امکان میدهد اطلاعات به دست آمده را به راحتی با هم ترکیب کنیم و تا به یک ارزش افزوده برسیم.
چهارچوب نظری و اهداف آن
چارچوب نظری یا نام دیگر آن بنیاد است . نشان دادن موقعیت نظری یا همان دلایل ما که مطالعه پژوهش را طبق آن انجام می دهیم، و همینطور ایده ها و عقایدی که با آن ها ارتباط داریم و مطالب و دست آوردهایی را که با دیگر نویسندگان به اشتراک میگذاریم.
اهداف اصلی این بخش موارد زیر است:
انجام تحقیقات از دیدگاه ابتکاری
سعی کنید در ایده های خوب پیشرو باشید و تفاوت های خود را با دیگر نویسندگان معلوم کنید.
هدف مطالعه را در چارچوب دانش قرار دهید
یکی از نکات مهم استفاده از تعاریف نظری عینی واجب و ضروری است.
واژه نامه اصطلاحات و ایده ها را ارائه دهید
در حین تجزیه و تحلیل تحقیق این واژه نامه از اصطلاح هایی استفاده میکند.
اطمینان یا اطمینان از انتخاب روش
استفاده از ابزار اندازه گیری ، روند جمع آوری داده ها و روش ارزیابی نتایج موجه است.
چگونه می توان چارچوب نظری را در یک تحقیق توسعه داد
چه کسی ، چگونه و کجا آنها را انجام داده است یا فرضیه های جدیدی را ارائه دهید که پاسخ هایی را تولید می کند ، و به نوبه خود سوالات جدیدی را ایجاد می کند.همه تحقیقات باید به یک سیستم یا جهت گیری نظری برای قرار دادن آن اشاره داشته باشند
فقط در صورتی که محقق یا پژوهشگر نظریه خود را ارائه کند یا آن را بسازد ،
در اکثر مواقع در تحقیقات و پایان نامه ها، پژوهشگران سعیشان برآن است که فرضیات و دیتا های جدیدی را به مقاله یا پایان نامه یا تحقیق قبلی اضافه کنند.
از این رو ، برای ساخت این بخش ضروری است کتابشناسی موجود را بررسی و تجزیه و تحلیل کنید، بنابراین ما می توانیم عقاید نظری خود را دوباره تأیید کنیم یا برعکس ، آنها را کنار بگذاریم یا تفاوت های یافت شده را برجسته کنیم.
علاوه بر جمع آوری و تجزیه و تحلیل منابع کتابشناسی ، فرضیه هایی باید تدوین شود که بتواند در طول مطالعه نشان داده شود.
پژوهشگر وظیفه دارد که جواب هایی را گزارش کند که سوالات یک پدیده اجتماعی یا یک واقعیت را بتواند پیش بینی کند. .
تدوین دلیل اصلی تحقیق ، که بعداً در مقابل داده های تجربی قرار می گیرد ، راحت است. بنابراین ، یک شهود نظری وجود دارد که کل مطالعه را هدایت می کند.
هر پروژه تحقیقاتی از دلیل ها و ایده های منحصر به فرد خود استفاده میکند ، اگرچه همه این پروژه ها باید مفهوم های پایه ای و اساسی استفاده شده را بر اساس نظریه ای که مبتنی بر آن است توصیف کنند.و در نهایت، هر محقق باید اهداف کار خود را صریح و روشن بیان کند
جایگاه ادبیات و مبانی نظری در پایان نامه
مبحث ادبیات در پایان نامه با فاکتور زبان گره خورده است. توجه داشته باشید که تحقیق ما باید به طور دقیق بیانگر افکار پژوهشگر باشد و خواننده را سردرگم نکند. همچنین نباید از مفهوم اصلی منحرف شود. به این معنی که همه اسمها، صفتها، گزارهها و غیره باید دقیق باشند تا معنای واقعی جمله گیج کننده نباشد. جملات باید ساختار مناسبی داشته باشد تا معنای کاملی را هم ایجاد کنند. همچنین روند بررسی نظریه اصلی پژوهش باید متوالی باشد تا مخاطب در حین حرکت از یک پاراگراف به پاراگراف دیگر و از یک صفحه به صفحه دیگر، معنای اصلی را گم نکند. توجه داشته باشید که ادبیات پژوهش ما باید سیال باشد و میان وضعیت به هم پیوسته، جریان پیدا کند.
· ادبیات رسمی و آکادمیک
استفاده از یک لحن رسمی در زمان بررسی مبانی نظری و همچنین تلاش برای یک دست بودن ادبیات پایان نامه، نیاز به تلاش قابل توجهی برای ساخت جملات، پاراگرافها و استدلالهای معنادار دارد. همه این موارد باید در کنار هم قرار بگیرند تا درک متن را آسان کنند. به طور کلی این بدان معنی است که باید از مکالمه با مخاطب اجتناب شود در حالی که حقایق و ارقام باید به صورت واضح ارائه شوند. پایاننامهها باید واقعی، واضح و دقیق باشند.
مهم است که به یاد داشته باشید که پایان نامه با در نظر گرفتن مخاطب دانشگاهی نوشته میشوند و سبک نوشتاری پژوهشگر باید مطابق با قراردادهای رشتهای باشد که در حال مطالعه آن است.
· ادبیات تحلیلی
در کنار این مسئله که پژوهشگر ادبیات خود را رسمی نگه میدارد، توانایی تحلیل و تشریح پیچیدگی هم نیز به میان میآید. این نوع ادبیات را میتوان از طریق طرح سؤال، بررسی و ارزیابی شواهد پیش برد. همچنین از طریق تحلیلهای انتقادی میتوانیم به جای بازنویسی آنچه قبلا نوشته شده، دیدگاه جدیدی به موضوع اضافه کنیم.
پرداختن به مبانی نظری برای ایجاد ادبیات پايان نامه به صورت تخصصی، باید به گونهای پیش برود که نشان دهد پژوهشگر بر موضوع اصلی تسلط دارد. در واقع پژوهشگر باید خودش را غرق در موضوعات بداند تا مقایسه، ارزیابی و در نظر گرفتن سویههای مختلف نظریه آسان شود. منظور این است که پژوهشگر باید توضیح دهد، دلیل بیاورد، نتیجه گیری کند، پیشنهادات و توصیههایی ارائه نماید و با شواهد از مبانی نظری خود حمایت و در مواردی حتی آن را رد کند.
· ادبیات واقعگرایانه در راستای تشریح مبانی نظری
همه ما میدانیم که نوشتار آکادمیک مبتنی بر تحقیق است و نباید بر اساس نظرات خود نویسنده در مورد یک موضوع خاص پیش برود. وقتی به صورت عینی مینویسیم نگران حقایق هستیم و تحت تأثیر احساسات یا سوگیریهای شخصی قرار نمیگیریم. باید هنگام ارائه استدلال به خواننده، سعی کنیم در صورت امکان، همه زوایای مبحث را نشان دهیم و از قضاوت ارزشی خودداری کنیم.
احتمالا پژوهشگر همان زمان مجبور خواهد بود تحلیل یا بحثی انجام داده و به این ترتیب نگرش خود را بیان کند. برای انتقال نگرش، بدون استفاده از جمله «من فکر میکنم»، میتوانید از کلماتی مانند «ظاهرا»، «استدلال میشود که» و مواردی مشابه اینها استفاده کنید. توجه داشته باشید که نگرش پژوهشگر نباید بر اساس ترجیحات شخصی او تشریح شود، بلکه باید بر اساس شواهدی باشد که در متن تحقیق، ارائه میدهد.
· ادبیات صریح و واضح
نگارش آکادمیک برای تبیین مبانی نظری و همچنین تنظیم ادبيات پايان نامه، باید صریح باشد تا ارائه ایدهها به صورت واضح انجام شود. ضمن اینکه متن باید ساختاری منظم داشته باشد و فهم آن برای خواننده آسان باشد. یکی از راههای رسیدن به وضوح و ساختار در پایان نامه، استفاده از ابزارهایی نظر جدول، دیاگرام و یا نمودار است که قبلا در مورد آنها صحبت کردهایم. همچنین استفاده از اصطلاحاتی که به عنوان راهنما در نظر گرفته میشوند هم در این مبحث راهگشا خواهد بود. اینها کلمات و عباراتی هستند که پژوهشگر میتوانید در تحقیق خود از آنها استفاده کند تا به نقاط عطفی را به وجود آورد که در ذهن مخاطب تثبیت میشوند.
الزامات پژوهشگران در انتخاب ادبیات و مبانی نظری در فصل دوم
سؤالاتی را مطرح کنید تا روند انتخاب ادبیات تحقیق شما آسان شود. باید بدانید قبل از شما چه کسی، چگونه و کجا این مبانی را تدوین کرده است.
پیشینه پژوهش را به طور کامل و جامع بررسی و تجزیه و تحلیل کنید. شما باید بتوانید آن تئوری را تأیید و یا رد کنید. وجه مشترک را پیدا کرده و یا تفاوتها را برجسته کنید.
نظریه یا را انتخاب کنی که میتوان با آن پاسخهایی برای تبیین یک واقعیت یا یک پدیده اجتماعی ارائه کرد.
نتایج نهایی شما باید مشخص و در راستای همان نظریه باشد. از خودتان بپرسید «میخواهم با این مطالعه به چه نتیجهای برسم؟»
تحقیقات را با دیدگاه ابتکاری انجام دهید. سعی کنید در ایدهیابی پیشگام باشید و تفاوتهای تحقیق خودتان را با سایر نویسندگان مشخص کنید.
واژه نامه اصطلاحات و ایدهها کاربردی را ارائه دهید. این واژه نامه میتواند از مجموعه لغات راهنمایی تشکیل شود که در طول تجزیه و تحلیل مبانی نظری و تلاش برای ایجاد ادبیات پایان نامه به شیوه آکادمیک، از آنها استفاده میکنید.
زمانی معرفی اصطلاحات جدید به یاد داشته باشید که باید از زبان فنی استفاده کنید تا خواننده برای درک بهتر تحقیق از آنها استفاده مناسبی داشته باشد.
از انتخاب نظریه خود مطمئن شوید. با استفاده از ابزار اندازه گیری، روند جمع آوری دادهها و روش ارزیابی میتوانید به این اطمینان برسید که نتایج خوبی را ارائه خواهید کرد.
شما باید ابهامات را برطرف کنید نه اینکه ابهامات جدیدی به ذهن مخاطب اضافه کنید. در نهایت، هدف شما توصیف، تجزیه و تحلیل مفاهیم است نه پیچیده کردن آنها. پس تا جای ممکن تعاریف را ساده سازی کرده و تردیدها را رفع کنید.
کلام آخر
در این فرصت تلاش کردیم شما را با ضرورت بررسی مبانی نظری آشنا کنیم. در همین راستا گفتیم که ادبیات پایان نامه نیز باید با این مفهوم همراهی کند. به یاد داشته باشید که اگر قرار بر استخراج مقاله از پایان نامه شما باشد، باید استراتژیهای ذکر شده را در یک قالب کوچکتر را در نظر بگیرید. ضمن اینکه در پژوهشها، مبانی فکری به صورت جامع مطرح میشود و بعد مفهومها، متغیرها و شاخصهای مورد نظر آن را همراهی میکنند. اما، در مقالهها باید طرح مبانی ذهنی ما به صورت کوتاهتر انجام شود و در آن بنیادیترین مباحث را به صورت تلخیص شده مطرح کنیم.
اما به طور کلی در هر دو نوع تحقیق، پیدا کردن مبانی فکر اصل مهمی است. در این راستا باید مسئله مورد نظر را به خوبی تعریف کنیم تا برای ایجاد بافت مناسبی در ادبیات پژوهش، گامهای مؤثر برداریم. همچنین روند پژوهش را از پیش تعیین کنیم تا ادبیات مناسب آن مشخص شود. تنها در این شرایط است که میتوانیم برای پرداختن به تعارضها در نظریه، تشریح روششناسی و نتیجهگیریها به خوبی پیش برویم. همچنین ذکر شکافها و سختیهای حین پژوهش، طرح دامنه مطالعاتی، تلخیص پیشینه پژوهش، طرح مفهومها، متغیرها و شاخصهای کلیدی به ما کمک میکند تا در نهایت نتیجه گیری خود را با تکیه بر مبانی نظری پژوهش، ارائه کنیم.
یک پایان نامه قوی و با کیفیت، حتما به نظرات و تئوریهای قبل از خود، نگاهی جامع دارد. پژوهشگر از آزمون و خطاهای نویسندگان قبل خودش استفاده میکند تا بتوانید پیشبینیهای بهتری را برای آینده در نظر بگیرد. در چنین موقعیتی اشتباهات قبلی تکرار نمیشوند و اتفاقا راه برای پژوهشهای بهتر در آینده باز میشود. تیم پایان باما این امکان را برای شما عزیزان فراهم کرده است که تقریبا در 1800 فایل مبانی نظری، فصل دوم پایان نامه و پیشینه پژوهش را خدمتتان ارائه دهد. امید است که با استفاده فایل های ما بتوانید بهترین نتایج را در تحقیقات خود ارائه دهید.
منابع:
تدوین پایان نامه ، رساله ، طرح پژوهشی و مقاله علمی تألیف دکتر سید جمال الدین طبیبی و همکاران
مدیریت ترازمند مقالات با رویکرد از تدوین تا انتشار تالیف دکتر محمد آقایی و همکاران
ایمان، محمدتقی (1388) مبانی پارادایمی روش های تحقیق کمّی و کیفی در علوم انسانی. قم: پژوهشگاه حوزه و داانشگاه.
دشتی، محمد (1389) چارچوب نظری: زاویا و بایسته های آن. تاریخ در آیینه پژوهش. دوره 7، ش. 1، 23-49.
نوروزی، معصومه (1391) « بررسی میزان تأثیر انجمن علمی کتابداری و اطلاع رسانی ایران در تشکیل و تقویت سرمایه های اجتماعی در جامعهء کتابداران». پایان نامه های کارشناسی ارشد کتابداری و اطلاع رسانی. تهران: دانشگاه خوارزمی.